رازهای معماری تاریک و سفر به دنیای زیرین در چاه های کوئینتا دا رگالیرا
به گزارش مجله ویراپارس، چند روز پیش حین مطالعه درباره سازه های عجیب دنیا، دوباره چشمم به تصاویری از پرتغال افتاد که هوش از سر هر علاقه مند به نمادشناسی می برد. شاید تا حالا تصور می کردید که چاه ها فقط برای کشیدن آب از دل زمین حفر می شوند، اما در این مقاله می خواهیم ابعاد سازه ای را آنالیز کنیم که اصلاً برای رسیدن به آب ساخته نشده است. درباره چاه های کوئینتا دا رگالیرا صحبت می کنیم؛ یک شاهکار معماری معکوس که مستقیماً روان و ناخودآگاه انسان را هدف قرار داده است. چاه های کوینتا دا رگالیرا، یک جاذبه معماری و عرفانی مجذوب کننده واقع در سینترا، پرتغال هستند
وقتی برای اولین بار به دهانه چاه های کوئینتا دا رگالیرا نگاه می کنید، حس غریبی از فرورفتن در یک مارپیچ تاریک به شما دست می دهد. آنتونیو آگوستو کاروالیو مونتیرو (Carvalho Monteiro) مالک این عمارت، با همکاری معمار ایتالیایی لوئیجی مانینی (Luigi Manini)، برج فرورفته ای را ساختند که قرار بود نقشه فیزیکی سفر روحی انسان باشد. این سازه به جای اینکه به سمت آسمان بالا برود، 9 طبقه به دل زمین می رود تا نمادی از طبقات نه گانه کمدی الهی دانته یا مراتب تزکیه نفس در آیین های پنهان باشد.
معماری تاریک و سناریوی فیزیکی سفر قهرمان
در روان شناسی تحلیلی، ورود به تاریکی زمین همیشه معادل روبروه با سایه ها و لایه های پنهان روان بوده است. معماری تاریک در این مجموعه، فضایی را خلق نموده که فرد با پایین رفتن از پله های مارپیچ، تمام وابستگی های دنیا بیرونی را از یاد می برد. سکوت سنگین دل زمین و رطوبت دیواره های سنگی، نوعی محرومیت حسگری ایجاد می نماید که فرد را به درون خودش فرامی خواند. این سفر دقیقاً با چارچوب الگوی الگوی سفر قهرمان (Heros Journey) جوزف کمبل (Joseph Campbell) همخوانی دارد، جایی که فرد باید برای زادن دوباره، ابتدا مرگ نمادین را در تاریکی تجربه کند.
معماران این اثر با زیرکی تمام، هندسه را در خدمت روان شناسی قرار داده اند. هر پیچ از پله های چاه سینترا طوری زاویه بندی شده که نور روز به مرور کاهش می یابد و زاویه دید مخاطب محدودتر می شود. با رسیدن به پایین ترین نقطه چاه، شما در تاریکی مطلق قرار نمی گیرید، بلکه با یک موزاییک کف روبرو می شوید که نماد نماد صلیب گلگون (Rosicrucianism) است. این طراحی به فرد یادآوری می نماید که تاریکی مطلق وجود ندارد و روشن بینی درست در گودترین نقطه تاریکی رخ می دهد.
از تاریکی زمین تا خروج به سوی نور و رهایی
مسیر یفر با رسیدن به کف چاه تمام نمی شود، بلکه مرحله اصلی یعنی خروج از تونل های زیرزمینی شروع می شود. تونل های پنهان زیرزمینی چاه را به سایر نقاط باغ، از جمله آبشارها و دریاچه های مصنوعی وصل می نمایند. این حرکت از اعماق تاریکی به سمت روشنایی و صدای آب جاری، حس تولد دوباره را در زائر بازسازی می نماید. فرد پس از پیاده روی در راهروهای کم نور، ناگهان وارد روشنی روز و زیبایی باغ می شود که نماد دست یابی به معرفت تازه است.
در واقع این بنا نه یک خانه برای سکونت بود و نه یک چاه کاربردی، بلکه یک معبد مدرن برای عبور از مراحل فکری و روحی محسوب می شد. مونتیرو با ثروت بزرگ خود و مانینی با دانش بی نظیرش از تاریخ هنر و صحنه آرایی تئاتر، فضایی را خلق کردند که هر گوشه اش سرشار از نشانه های شوالیه های معبد (Knights Templار) است. این جادوی واقعی معماری است که می تواند بدون استفاده از کلمات، فلسفه ای عمیق را به کالبد سنگ و خاک تزریق کند.
جدول مشخصات و نمادشناسی چاه تشرف کوئینتا دا رگالریا
| ویژگی | توضیحات فیزیکی و نمادین |
|---|---|
| عمق چاه | حدود 27 متر فرورفتگی در دل سنگ های گرانیتی |
| تعداد طبقات | 9 طبقه نمادین یادآور نه دایره دوزخ دانته |
| نماد کف چاه | صلیب و نشان های فرقه ای مذهبی |
| شبکه خروجی | دالان های زیرزمینی پیچیده متصل به آبشار و غارهای مصنوعی |
ریشه های تاریخی و سوءبرداشت ها درباره آیین های سرّی
در طول دهه های گذشته، شایعات متعددی درباره قربانی کردن انسان یا انجام مراسم جادوی سیاه در این چاه مطرح شده است. اما پژوهش های تاریخی دقیق نشان می دهند که این باورها حاصل عامه پسند شدن داستان های محلی است. مونتیرو و مانینی پیرو جریان های روشنفکری و نمادگرایی قرن نوزدهم بودند و هدفشان نه جادوی سیاه، بلکه بازسازی فیزیکی فلسفه فلسفه اشراق (Illuminism) و خردورزی کهن بود.
نکته جالب این است که در ساخت این بنا از آخرین دستاوردهای مهندسی زمان خود استفاده شد. دیواره های چاه طوری تراشیده شده اند که رطوبت طبیعی زمین باعث تخریب پلکان نشود و سیستم تهویه هوای پنهانی در تونل ها تعبیه شده بود تا زائران در اعماق زمین دچار خفگی نشوند. این پیوند میان تکنولوژی مهندسی قرن نوزدهم و عرفان کهن، کوئینتا دا رگالریا را به یک استثنا در تاریخ معماری تبدیل نموده است.
چرا انسان امروزی هنوز در روبروه با معماری معکوس دچار حیرت می شود؟
ساختار ذهنی انسان امروزی به صعود و فتح ارتفاع عادت نموده است. ما همیشه آسمان خراش ها را تحسین می کنیم و بلندتر بودن سازه ها را نشانه قدرت می دانیم. اما وقتی با یک سازه فرورفته در زمین روبرو می شویم، پیش فرض های ذهنی ما فرو می ریزند. حرکت به سمت پایین برخلاف جاذبه روانی انسان برای دیده شدن است؛ همین امر حس فروتنی و روبروه با بی نهایتی ناشناخته را در درون ما بیدار می نماید و ما را ناچار به تفکر می سازد.
از طرفی، دنیای مدرن فضاهای خالی و مبهم را از بین برده است و همه چیز شفاف و تحت کنترل است. چاه تشرف با حفظ رازآلودگی خود، احتیاج سرکوب شده بشر مدرن به معماری معماگونه را پاسخ می دهد. این چاه به ما یادآوری می نماید که برای کشف حقایق بزرگ، گاهی باید به جای نگاه کردن به افق های دوردست، به عمق تاریک روان خودمان هبوط کنیم و با ترس های پنهانمان روبرو شویم.
آیا چنین سازه هایی امکان بازسازی در شهرسازی مدرن را دارند؟
شهرسازی مدرن بر پایه کارآمدی مالی، سرعت در رفت وآمد و استفاده حداکثری از فضای روی زمین بنا شده است. ساخت چنین فضاهایی که هیچ کاربری تجاری یا مسکونی ندارند، در نگاه اول هزینه ای بدون بازگشت به نظر می رسد. اما امروزه روان شناسان شهری به این نتیجه رسیده اند که شهرهای ما به شدت دچار فقر فضاهای مکاشفه محور و پناهگاه های روانی شده اند و ساختمان های یک شکل روح شهروندان را خسته نموده اند.
با این حال، بعضی از معماران پیشرو با الهام از ایده این چاه ها، اقدام به طراحی بناهای یادبود زیرزمینی و موزنده های مدرن نموده اند. این فضاهای عمیق زیرزمینی با راهنمایی نور طبیعی از بالا به پایین، همان حس تعلیق و خلوت با خود را برای انسان گرفتار در شلوغی شهر بازسازی می نمایند. این نشان می دهد که احتیاج به معماری مفهومی، منحصر به دوره یا سبک خاصی نیست و همیشه در وجود ما زنده است.
پیشنهاد اختصاصی سردبیر (علیرضا مجیدی)
این مقاله مجذوب کننده و جالب بود؟! پس برای خواندن این نوشته های مرتبط کلیک کنید:
- سیستم تندنویسی روم باستان با 4000 نماد به سفارش سیسرو
- چرا نمی توانیم مراکز داده (دیتاسنترها) را برای خنک سازی رایگان در قطب جنوب بسازیم؟
- اعتماد شبکه تلویزیونی PBS به ارائه دهنده فضای ابری و از دست رفتن 50 ترابایت اطلاعاتش
- فریب هوش مصنوعی دادگاه با پرامپت های مخفی در لایحه دفاعی
- برج کپسولی ناکاگین و سقوط رویای خانه های تعویض شونده در ژاپن
- قبیله آموندوا در آمازون و ساختار مغزی شان که درک خطی از زمان ندارد
- چرنوبیل بیولوژیک: دلیل نشت سیاه زخم در اسوردلوفسک و پنهان کاری شوروی
- آینده هوش مصنوعی: چرا مدیر فنی موزیلا ساختار باز اینترنت را برای آن پیشنهاد می دهد؟
- تاریخچه شیوع ویروس ماربورگ در سال 1967، فاجعه آزمایشگاه ماربورگ
- وقتی یک غذا باعث می شود این کرم کوچک به یک زنجیره زنده چندسر تبدیل شود
- نقش مکانیک سیالات و گرداب های خون در بروز آنوریسم آئورت
- چگونه گلکسی بادز سامسونگ بازار سمعک و تجهیزات یاری شنوایی را کساد کرد؟